Kardiyo-onkoloji nedir?
Kardiyo-onkoloji, kardiyoloji ile onkolojinin kesiştiği bir alt alandır. Konusu, kanser tedavisi gören ya da geçmişte görmüş kişilerin kalp ve damar sağlığıdır.
İki yönü var: tedavi başlamadan önce kalbin o günkü durumunu ortaya koymak ve tedavi boyunca — bazı durumlarda tedavi bittikten sonra da — olası değişiklikleri izlemek.
Amaç onkolojik tedaviyi yavaşlatmak değil; kardiyak bir sorun nedeniyle kesintiye uğramasını önlemektir.
Bu nedenle kardiyo-onkoloji tek bir muayeneden ibaret değildir. Kardiyolog ve onkolog aynı hasta için, aynı tedavi planı üzerinden birlikte karar verir.
Kanser tedavisi kalbi neden etkileyebilir?
Kanser tedavilerinin bir bölümü, hedef aldıkları hücrelerin yanı sıra kalp kası hücrelerini, kalbin ileti sistemini veya damar duvarını da etkileyebilir. Bu etki her hastada görülmez; görüldüğünde de her zaman kalıcı değildir.
Belirleyici olan üç şey
- Tedavinin kendisi. Uygulanan ilaç grubu, toplam doz ve tedavinin süresi.
- Tedavi öncesindeki kalp sağlığı. Bilinen bir kalp hastalığı, geçirilmiş bir olay ya da ölçümlerde görülen sınırda bulgular.
- Eşlik eden risk faktörleri. Hipertansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği, sigara kullanımı ve ileri yaş gibi başlıklar.
Bu üçü birlikte değerlendirildiğinde, kimin daha yakından izlenmesinin uygun olacağı tedavi başlamadan önce büyük ölçüde öngörülebilir. Kardiyo-onkolojinin pratikteki karşılığı da budur.
Hangi tedavi grupları izlem gerektirir?
Dört ana tedavi grubunun kalp üzerindeki etkisi ve izlem gereksinimi birbirinden farklıdır. Kendi tedavinizle ilgili bölümden devam edebilirsiniz.
- Radyoterapi ve Kalp Göğüs bölgesine uygulanan radyoterapi, kalp ve çevresindeki damarların ışın alanına girmesine bağlı olarak uzun dönem takip gerektirebilir.
- Kemoterapi ve Kalp Bazı kemoterapi ilaç grupları kalp kasının kasılma gücünü etkileyebilir. Bu etki çoğu zaman ölçümle, şikâyet ortaya çıkmadan önce görülebilir.
- Hedefe Yönelik Tedaviler HER2 hedefli tedaviler başta olmak üzere bu grupta kardiyak fonksiyonun tedavi boyunca belirli aralıklarla ölçülmesi standart yaklaşımın parçasıdır.
- İmmünoterapi ve Kalp İmmünoterapiler bağışıklık sistemi üzerinden çalışır. Nadir de olsa kalp kasında iltihabi bir tabloya yol açabildiği için erken belirtilerin bilinmesi önemlidir.
Değerlendirmede hangi yöntemler kullanılır?
Değerlendirme öykü ve fizik muayeneyle başlar. Buna genellikle şunlar eklenir:
- EKG. Kalbin ritmi ve ileti sistemi hakkında hızlı bilgi verir.
- Ekokardiyografi. Kalbin kasılma gücünü, boşluklarını ve kapak yapısını görüntüler; izlemde en sık tekrarlanan tetkiktir.
- Kan biyobelirteçleri. Kalp kasındaki zorlanmayı, şikâyet ortaya çıkmadan önce gösterebilen laboratuvar testleri.
- İleri görüntüleme. Gerekli görülen durumlarda, karara katkı sunacaksa istenir.
Hangi tetkiklerin isteneceği ve hangi aralıkla tekrarlanacağı kişiye ve tedaviye göre belirlenir. Herkes için geçerli tek bir takvim yoktur.
Süreç nasıl işler?
Kardiyo-onkolojik bakım dört aşamada kurulur. Her aşamanın kendi sorusu ve kendi kararı vardır.
- Tedavi öncesi değerlendirme. Sonraki tüm kontrollerin karşılaştırılacağı başlangıç noktası burada belirlenir.
- Risk sınıflandırma. Bulgular ve planlanan tedavi birlikte ele alınarak izlem planı kurulur.
- Tedavi boyunca izlem. Amaç, olası bir değişikliği hasta şikâyet duymadan önce ölçümde fark etmek.
- Uzun dönem takip. Bazı etkiler tedavi tamamlandıktan sonraki dönemde ortaya çıkabildiği için takip orada bitmez.
Aşamaların nasıl işlediğini hasta yolculuğu sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Kimler için düşünülür?
Kardiyak değerlendirme, kalp şikâyeti olan hastalara özgü bir adım değildir. Kalp hastalığı öyküsü bulunanlar, risk faktörleri taşıyanlar ve kalp üzerinde etkisi bilinen tedavi gruplarıyla tedavi planlanan hastalar bu kapsamda düşünülebilir.
Ayrıntılı kontrol listesini Kimler Değerlendirilmeli? sayfasında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hayır. Değerlendirmenin amaçlarından biri, herhangi bir şikâyet ortaya çıkmadan önce kalbin başlangıç durumunu kayda geçirmektir. Sonraki kontroller bu ilk ölçümle karşılaştırılır.
Amaç bunun tam tersidir: tedavinin kardiyak bir nedenle kesintiye uğramasını önlemek. Değerlendirme çoğunlukla onkolojik tedavi planıyla eşzamanlı yürütülür.
Onkolojik tedavi planınız veya epikrizleriniz, düzenli kullandığınız ilaçların listesi ve varsa daha önce yapılmış EKG, ekokardiyografi ya da kan tetkiki raporları süreci hızlandırır.
Herkes için geçerli sabit bir aralık yoktur. Sıklık; uygulanan tedaviye, tedavi öncesi bulgulara ve risk düzeyine göre belirlenir ve süreç içinde değişebilir.
Bazı kardiyak etkiler tedavi tamamlandıktan sonraki dönemde ortaya çıkabilir. Takibin sürüp sürmeyeceği ve ne kadar süreceği, aldığınız tedaviye ve risk düzeyinize göre değerlendirilir.
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye, tanı ya da tedavi yerine geçmez. Size uygulanacak izlem planı, tedavi protokolünüz ve kardiyak bulgularınız birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Son güncelleme: